Η Ηλεκτρική της Λεμεσού ΙΙ

Η Ηλεκτρική της Λεμεσού ΙΙ


Ανώνυμος Εταιρεία Ηλεκτροφωτισμού

Το 1910 ο δήμαρχος Χριστόδουλος Σώζος αναγνωρίζοντας την αξία του ηλεκτρικού, για την καλύτερη διαβίωση των πολιτών, σκέφτηκε ότι ήταν δυνατό η Λεμεσός να το αποκτήσει.

Μέρος Β’

Έτσι επειδή γνώριζε κάποια μέλη της οικογένειας Μιχάλη Σταματίου με καταγωγή από τη Λέρο, όπου την περίοδο εκείνη ευρίσκοντο εγκατεστημένα και δραστηριοποιούμενα στην Αίγυπτο, στο τομέα των επιχειρήσεων αλλά ήσαν και γνώστες τεχνολογιών, τούς κάλεσε να επισκεφθούν τη Λεμεσό για να μελετήσουν τη δυνατότητα δημιουργίας εργοστασίου παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος.

Έτσι τα αδέλφια της οικογένειας Σταματίου, Παναγιώτης, Αριστείδης, Ζαχάρης και Αγγελής ήλθαν στη Λεμεσό κι αφού μελέτησαν όλα όσα χρειάζονταν, αποφάσισαν να προχωρήσουν στην πραγματοποίηση αυτού του οράματος. Υπέβαλαν αίτηση για να εγγράψουν την επιχείρηση τους με την επωνυμία «ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΗΛΕΚΤΡΟΦΩΤΙΣΜΟΥ ΛΕΜΕΣΟΥ ΛΤΔ». Ακολούθως εντόπισαν τον κατάλληλο χώρο που θα έπρεπε να ήταν έξω από την τότε κατοικημένη περιοχή, για να αρχίσουν την οικοδόμηση της εγκατάστασης των μηχανημάτων. Αυτό το τεμάχιο γης βρίσκεται στην ανατολική πλευρά της οδού Ανεξαρτησίας, νοτιοδυτικά της Πλατείας Ηρώων. Εδώ βρισκόταν μια αποθήκη από το χάνι της Κουτζιαινούς, που υπήρχε προηγουμένως. Δίπλα βρισκόταν η χωράφα του Μπαρπαδάμου που χρησιμοποιήθηκε από την εταιρεία για την εγκατάσταση των μηχανημάτων. Στην όλη προσπάθεια για στήσιμο του εργοστασίου, ενεπλάκη και ο ελλαδίτης μηχανικός Γεώργιος Γιαγκόπουλος.

Η ηλεκτρική λειτουργούσε από τις 6 το απόγευμα μέχρι τις 6 το πρωί. Το παραγόμενο ηλεκτρικό ρεύμα μεταφερόταν αρχικά στις κεντρικές περιοχές της Λεμεσού. Τα καλώδια στερεώνονταν μέσω μονωτήρων στους τοίχους των κτιρίων και σε ξύλινους πασσάλους. Η ηλεκτροδότηση αρχικά έφθανε μέχρι τον Πεντάδρομο και το παραλιακό μέτωπο, ανατολικά μέχρι λίγο πιο πέρα από την ηλεκτρική και δυτικά μέχρι την οδό Ελευθερίας. Στην συνέχεια επεκτάθηκε σε όλη σχεδόν την τότε γνωστή Λεμεσό. Η έναρξη της λειτουργίας της έγινε το Μάιο του 1912, για τον οδικό φωτισμό πρώτα, και ακολούθως άρχισε η εφαρμογή και στα σπίτια. Το 1914 έγινε ηλεκτροφωτισμός της μεγάλης αποβάθρας και το 1915 της προκυμαίας. Η εταιρεία, θέλοντας να γνωρίσουν οι κάτοικοι τον ηλεκτρισμό, τους παρείχε ρεύμα δωρεάν για κάποιο χρονικό διάστημα. Υπήρχε δυσπιστία σ’ αυτή τη νέα μορφή ενέργειας, αφού δεν την γνώριζαν καθόλου. Κάποιοι συγκρίνοντας το ηλεκτρικό με κάτι εύφλεκτο υγρό ή αέριο, εξέφραζαν την αμφιβολία κατά πόσον ήταν δυνατό να περάσει το χάλκινο καλώδιο, που δεν είχε οπή ήταν μικρής διαμέτρου και ήταν και στριφτό. Όταν άρχισε να λειτουργεί το σύστημα καθόντουσαν κάτω από τις λάμπες του οδικού φωτισμού αναμένοντας πότε θα ανάψουν. Κάποιοι από τα χωριά όταν ήθελαν να σβήσουν τον ηλεκτρικό λαμπτητήρα, ανέβαιναν σε καρέκλα για να του φυσήξουν.

Η Εταιρεία Ηλεκτροφωτισμού ήταν μετοχική αλλά στενά οικογενειακή των αδελφών Σταματίου. Βλέποντας ότι θα ήταν καλή η διεύρυνση των μετόχων, ενέγραψαν το 1919 την ΑΝΩΝΥΜΟ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΗΛΕΚΤΡΟΦΩΤΙΣΜΟΥ ΛΕΜΕΣΟΥ, στην οποίαν έσπευσαν αρκετοί να αγοράσουν μετοχές. Με τα κεφάλαια που απόκτησαν φρόντισαν να βελτιώσουν τις εγκαταστάσεις τους για καλύτερη προσφορά υπηρεσιών.

Πέραν από το φωτισμό άρχισαν να χρησιμοποιούν το ηλεκτρικό ρεύμα για ανεμιστήρες, ηλεκτρικά σίδερα, κ.λ.π. Στις αρχές του Β’ Παγκόσμιου πολέμου άρχισαν να χρησιμοποιούν ραδιόφωνα. Την ίδια περίοδο η αποικιοκρατική κυβέρνηση ζήτησε και σύνδεσε ηλεκτρικά το στρατιωτικό αεροδρόμιο που βρισκόταν στη συνοικία Ομονοίας. Η σύνδεση έγινε από το εργοστάσιο κουμπιών (Κουμποποιείο-ΛΕΜΕΚΟ) στην οδό Πάφου, όπου ήταν το τελευταίο σημείο που έφθανε η ηλεκτροδότηση.

Τέλος της δεκαετίας του 40 αρχές του 50, αφού έφεραν τις ανάλογες γεννήτριες και άλλα μέσα, άρχισαν να προμηθεύουν εναλλασσόμενο τριφασικό ρεύμα στη Λεμεσό, 230V-415V AC, 50Hz. Παράλληλα βρισκόταν σε λειτουργία και η παροχή του συνεχούς ρεύματος DC. Μετά απ’ αυτή την νέα εξέλιξη άρχισαν να εισάγονται ηλεκτρικά ψυγεία και άλλες οικιακές ηλεκτρικές συσκευές.

Σ’ όλη αυτή την νέα πορεία και ανάπτυξη της ηλεκτρικής, συνέβαλε σημαντικά ο υιός του ενός από τους μετόχους του Αριστείδη Σταματίου, ο γιατρός Νίκος Σταματίου. Κατόρθωσε να αγοράσει τον με- γαλύτερο αριθμό των μετοχών της εταιρείας έχοντας πλήρη έλεγχο. Μάλιστα θέλοντας να μεταφέρει τις εγκαταστάσεις τις ηλεκτρικής εκτός του κέντρου, αγόρασε τεμάχιο γης δίπλα από το εργοστάσιο της Κοκα-Κόλα. Δεν έγινε όμως κατορθωτό να γίνει μεταφορά της ηλεκτρικής σ’ αυτό το τεμάχιο γης, διότι εν τω μεταξύ έγινε απαλλοτρίωση όλων των ανά την Κύπρο ηλεκτροπαραγωγών εταιρειών από την νεοδημιουργηθείσα Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου το 1952.

Ένα άλλο αξιοσημείωτο της οικογένειας Σταματίου ήταν ο γάμος της κόρης του Αριστείδη Σταματίου, Μαρούλλας με τον Ιούλιο Γιoρδαμλή που ήταν συνεχιστής του άλλου τεχνολογικού έργου «Του τηλεφωνικού Κέντρου Λεμεσού» το 1925.

Τα κτίρια της ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ, παρέμειναν όπως ήσαν αρχικά, μετά την απαλλοτρίωση. Μάλιστα χρησιμοποιούντοαπό την νέα εταιρεία σαν γραφεία, πληρωμής λογαριασμών για αρκετά χρόνια. Την δεκαετία του 1980-90, μετά από απόφαση της ΑΗΚ, κατεδαφίστηκαν και στη θέση τους κτίστηκαν χώροι άλλοι, όπου εγκαταστάθηκαν μετασχηματιστές κλειστού τύπου.


Αναζήτηση



Copyright © 2010 -

Η ΦΩΝΗ ΤΗΣ ΛΕΜΕΣΟΥ

ISSN 1986-213X (print) - ISSN 1986-2148 (online)

Απαγορεύεται η αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή, ολική, μερική ή περιληπτική ή κατά παράφραση ή διασκευή, απόδοση του περιεχομένου (κειμένου ή φωτογραφίας) με οποιονδήποτε τρόπο, μηχανικό, ηλεκτρονικό, φωτοτυπικό, ηχογράφηση ή άλλο, χωρίς τη γραπτή έγκριση ή άδεια της "Φωνής".