Μετατραυματικό στρες

syndromo-metatraumatikou-stres

Οι συνέπειες στην καθημερινότητα μας

Ο όρος «σύνδρομο μετατραυματικού στρες» (PTSD) χρησιμοποιείται διεθνώς για να δηλώσει την ψυχική κατάσταση στην οποία περιέρχεται το άτομο μετά το καταστροφικό συμβάν και η οποία εξακολουθεί, κατά το πλείστον, να υφίσταται για μακρό χρονικό διάστημα και μετά την παρέλευσή του.

Σύμφωνα με την Αμερικανική Ψυχιατρική Εταιρεία, το σύνδρομο αυτό κατατάσσεται στις αγχώδεις διαταραχές. Η ίδια εταιρεία έχει προσδιορίσει έναν μεγάλο αριθμό συμπτωμάτων του μετατραυματικού στρες. Μεταξύ των συνηθέστερα εμφανιζόμενων περιλαμβάνονται διαταραχές ύπνου (π.χ. εφιάλτες), συνεχείς επαναβιώσεις του τραυματικού γεγονότος, μειωμένη ικανότητα μνημονικής ανάκλησης, σοβαρή δυσχέρεια συγκέντρωσης (ιδίως σε περιπτώσεις πνευματικής εργασίας), έμμονες και ενοχλητικές σκέψεις, ισχυρή εσωτερική ένταση, καταθλιπτικά σύνδρομα, παράνοιες, αποξένωση, και πλήθος προβλημάτων/διενέξεων στις διαπροσωπικές σχέσεις.

Στο σημείο αυτό αξίζει να σημειωθεί ένα ακόμη σύμπτωμα του μετατραυματικού στρες, το οποίο έχει επικρατήσει να αποκαλείται ως «η ενοχή του επιζώντος», καθώς αντιπροσωπεύει ένα αίσθημα αδικίας που νιώθουν τα άτομα που διασώθηκαν σε σχέση με οικεία και αγαπημένα πρόσωπα που δεν στάθηκαν τυχεροί. Οι πιο δημοφιλείς περιπτώσεις PTSD λόγω της προσοχής του ευρύτερου κοινού για πολλά χρόνια ήταν οι βετεράνοι του Βιετνάμ και οι επιζώντες του Ολοκαυτώματος, οι οποίοι, ύστερα από πέντε χρόνια οι πρώτοι και σαράντα οι δεύτεροι, αντιμετώπιζαν σοβαρές δυσκολίες στις κοινωνικές τους επαφές, όπως κατάθλιψη και αποξένωση. Το φαινόμενο αυτό που συνιστά μειονέκτημα για την αποτελεσματική αντιμετώπιση του PTSD καθιστά γνωστή μια λανθάνουσα περίοδο μερικών μηνών ή ακόμα και μερικών χρόνων, προτού οι ψυχολογικές αντιδράσεις γίνουν εμφανείς. Κατά κύριο λόγο, η χρονική πορεία του PTSD εξαρτάται από προσωπικές μεταβλητές.

Πρόσφατες μελέτες έδειξαν ότι όσοι υπέφεραν από PTSD υπέστησαν μόνιμες αλλαγές στον εγκέφαλό τους και παρουσίαζαν αυξημένα ποσοστά επινεφρίνης, νορεπινεφρίνης, τεστοστερόνης, κορτιζόλης και έντονη λειτουργία θυροξίνης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα που δείχνει την ισχυρή επίδραση των καταστροφικών γεγονότων ζωής, αποτελεί η έκρηξη του ηφαιστείου του Βουνού της Αγ. Ελένης. Μόλις λίγους μήνες μετά την έκρηξη, στην κοντινή αγροτική πόλη του Οθέλο, στην Ουάσιγκτον, αναφέρθηκε αύξηση των θανάτων σε ποσοστό γύρω στο 18,6%, αύξηση σε ασθένειες που επιβαρύνονται από το στρες σε ποσοστό 198%! και διπλάσιος αριθμός ατόμων που ζητούσαν βοήθεια από τις τοπικές υπηρεσίες ψυχικής υγείας προκειμένου να αντιμετωπίσουν τις ψυχικές τους διαταραχές.

Αισιοδοξία προκαλεί το γεγονός ότι σε μεγάλο βαθμό τα περισσότερα από τα παραπάνω συμπτώματα του μετατραυματικού στρες, που συνήθως παρουσιάζονται σε διάφορους συνδυασμούς και εντάσεις, είναι δυνατόν να αντιμετωπιστούν αρκετά αποτελεσματικά -εξαρτάται βέβαια από τη σοβαρότητα του ίδιου του συμπτώματος- με τη βοήθεια συγκεκριμένων τεχνικών. Για παράδειγμα, η προσπάθεια διατήρησης μιας σταθερής ομάδας φιλικών και ιδιαίτερα οικείων προς εμάς προσώπων προβάλλεται αναμφισβήτητα ως η κατεξοχήν στρατηγική αντιμετώπισης του μετατραυματικού στρες, τόσο για τη σημασία όσο και την πρακτικότητά της.

Οι δέκα πιο συνηθισμένες καταστάσεις καθημερινού στρες:
1. Ανησυχία για το βάρος μας
2. Η υγεία ενός μέλους της οικογένειάς μας
3. Αυξήσεις στις τιμές κοινών καταναλωτικών προϊόντων
4. Συντήρηση και μικροεπισκευές σπιτιού
5. Πολλές υποθέσεις για διεκπεραίωση
6. Ακαταστασία ή/και απώλεια πραγμάτων
7. Διευθετήσεις εξωτερικού χώρου σπιτιού και κήπου
8. Περιουσιακά θέματα, επενδύσεις ή/και φόροι
9. Εγκληματικότητα
10. Εξωτερική εμφάνιση

Αν και τα τελευταία χρόνια ακούγεται ολοένα και περισσότερο, η Μεττραυματική Διαταραχή δεν παύει να είναι πάντα μια εξατομικευμένη αντίδραση σε μια τραυματική εμπειρία, ποικίλων μορφών που μπορεί να ξεκινά και πριν ακόμα την μετανάστευση και να επιβαρύνει την όποια προσαρμογή μπορεί να επιδείξει ο μετανάστης και να οδηγήσει σε ψυχοπαθολογικά φαινόμενα. Ειδικά όσοι προέρχονται από βίαιη – υποχρεωτική μετανάστευση, αναμένεται ότι θα υποφέρουν ιδιαίτερα. Μια άλλη ομάδα επίσης που ενδέχεται να υποστεί έντονα το PTSD είναι παιδιά που είναι μόνα τους ή που εγκλείονται για κάποιο διάστημα σε κρατητήρια αναμονής κατά τη διάρκεια αίτησης ασύλου ή άλλα.

Το άτομο που βιώνει μετατραυματικό στρες χρειάζεται να επισκεφθεί έναν ψυχολόγο ή ψυχίατρο, προκειμένου να μπορέσει να αντιμετωπίσει την καθημερινότητά του κατά τέτοιο τρόπο ώστε να ξεπεράσει το ψυχικό τραύμα που έχει χαραχτεί στη μνήμη και την ψυχή του.

Η Αριστονίκη Τρυφωνίδου-Θεοδοσίου είναι Υποψ. Διδάκτορας Σχολικής ψυχολογίας Msc Συμβουλευτική Ψυχολόγος Εικαστική Θεραπεύτρια Οικογενειακή θεραπεύτρια Email Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε. Τηλ: 97-836335




Αναζήτηση