Στα δίκτυα του Ίντερνετ

internet-teens

Παιδιά, έφηβοι και διαδίκτυο

Ξαφνικά το διαδίκτυο γίνεται το κέντρο του κόσμου. Το παιδί δεν ενδιαφέρεται πλέον για τα μαθήματα, τους φίλους, τις οικογενειακές δραστηριότητες. Φαινομενικά όλα δείχνουν φυσιολογικά…

Τα τελευταία πέντε χρόνια παρατηρείται μια αυξανόμενη ενασχόληση των παιδιών και εφήβων με το διαδίκτυο που αρκετές φορές προχωρά στο επίπεδο του εθισμού. Όσο πιο νεαρό είναι το παιδί όπου δεν έχει αναπτύξει την κριτική και αναλυτική σκέψη σε μεγάλο βαθμό, είναι σαφώς πιο εύκολο να επηρεαστεί αρνητικά. Η αυξητική τάση δεν είναι θετική, αλλά πάρα πολύ συχνά καταστροφική και αναστατώνει όχι μόνο το παιδί αλλά ολόκληρη την οικογένεια και κοινωνικό τους σύνολο. Το λιγότερο που ασχολείται ένα παιδί με το διαδίκτυο είναι δύο ώρες και μπορεί να αυξηθεί μέχρι οκτώ ώρες ή περισσότερο.

Συχνότερα γίνεται χωρίς να το καταλάβει το άτομο και ξαφνικά το διαδίκτυο γίνεται το κέντρο του κόσμου. Το παιδί δεν ενδιαφέρεται πλέον για τα μαθήματα, τους φίλους, δεν επιθυμεί να λαμβάνει μέρος σε οικογενειακές δραστηριότητες, κοιτάζει τα μηνύματα του μέχρι αργά και όλα φαινομενικά είναι φυσιολογικά. Η πραγματικότητα είναι πως αυτό δεν είναι ούτε φυσιολογικό ούτε συνηθισμένο. Αυτά είναι τα συμπτώματα του ατόμου που είναι εξαρτώμενο στο διαδίκτυο. Εκατομμύρια άτομα όλων των ηλικιών παγκόσμια είναι εθισμένα στο διαδίκτυο και χαρακτηριστικά υπάρχει συγκεκριμένο παιγνίδι, στο οποίο έχουν πρόσβαση και τα παιδιά από την Κύπρο με πληρωμένη συνδρομή από τους γονείς, με το οποίο ασχολούνται 8.000.000 άτομα καθημερινά και ανελλιπώς σε βαθμό εξάρτησης. Μάλιστα, αρκετά παιδιά φαίνεται να έχουν αποτύχει στα μαθήματα τους τα τελευταία δύο χρόνια εξαιτίας του συγκεκριμένου παιγνιδιού.

Υπάρχουν τρεις βασικοί παράγοντες που προκαλούν την αναζήτηση αυτή.
Ο πρώτος είναι η ανωνυμία η οποία προσφέρει την ψευδαίσθηση της απόκτησης ελέγχου για απόκτηση πληροφοριών, ερωτήσεων, γνωριμίας με άτομα χωρίς την αποκάλυψη πραγματικών δεδομένων για τον εαυτό. Επίσης, η πιθανότητα τους καθημερινής ψευδοπαράστασης σαν διαφορετικό άτομο κάθε μέρα είναι για αρκετά άτομα με χαμηλή αυτοπεποίθηση η μεγαλύτερη διέξοδος.
Ο δεύτερος παράγοντας είναι η ευκολία της χρήσης. Το διαδίκτυο είναι προσβάσιμο, δεν χρειάζεται κάποια διαδικασία, γίνεται από το σπίτι συνήθως σε προσωπικό χώρο όπου κανένας δεν βλέπει και δεν χρειάζεται να δικαιολογηθούν αφού μπορούν κάλλιστα να έχουν ανοικτό πρόγραμμα που δείχνει ότι διαβάζουν και με ένα κλικ να μεταφέρονται στον διαδικτυακό χώρο που επισκέπτονται.
Ο τρίτος ο παράγοντας είναι η διαφυγή από την καθημερινότητα όπου ένα ντροπαλό μοναχικό άτομο έχει φίλους και βρίσκει κάτι ενδιαφέρον για να ασχοληθεί.
Υπάρχει και ένας αμφιλεγόμενος βιολογικός παράγοντας ο οποίος υποστηρίζει ότι όπως και με την κάθε εξάρτηση, η ώρα μπροστά από τον υπολογιστή προκαλεί την απελευθέρωση μιας χημικής ουσίας στον εγκέφαλο παρόμοιας με την αδρεναλίνη και η ενασχόληση με το διαδίκτυο προκαλεί την άμεση αίσθηση ηρεμίας και ενθουσιασμού. Η εξάρτηση είναι εμφανής όταν η απομάκρυνση από τον υπολογιστή προκαλεί θλίψη και αγωνία για την επιστροφή στο διαδίκτυο.

Οι έφηβοι ενθουσιάζονται με την ευκολία με την οποία μπορούν να δημιουργήσουν διαδικτυακές «φιλίες». Επίσης, νοιώθουν περισσότερη ασφάλεια από ότι με τις προσωπικές σχέσεις επειδή νιώθουν περισσότερη ελευθερία για έκφραση συναισθημάτων και ανησυχούν λιγότερο για την απόρριψη αφού δεν βλέπουν το άλλο άτομο. Η άμεση οικειότητα των διαδικτυακών σχέσεων προκαλεί τα παιδιά να εκμυστηρεύονται τα πολύ προσωπικά τους θέματα σε άγνωστους που μοιάζουν να είναι άτομα με κατανόηση.

Ακούμε κατά καιρούς για προβλήματα που δημιουργούνται στα chat rooms τόσο με έφηβους όσο και με μεγαλύτερα άτομα. Τα chatrooms κρατούν τους νέους μακριά από την καθημερινή επικοινωνία με φίλους, συμμαθητές και οικογένεια. Επειδή υπάρχει ανωνυμία, τα chat rooms ελκύουν άτομα που ενδιαφέρονται σε κάτι περισσότερο από την συνομιλία. Συχνά ζητούν λεπτομέρειες για την προσωπική ζωή, οικογένειες, χώρο διαμονής που δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να δίνονται αφού αυτές οι πληροφορίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν για άπρεπες σχέσεις.

Ο ρόλος των γονιών
pc-oikogeneiaΑν ο έφηβος περνά ώρες μπροστά από τον υπολογιστή, αυτό είναι ένα σημάδι για ανησυχία. Από τους γονείς εξαρτάται αν θα «φιλτράρουν» τον υπολογιστή, αν έχουν αισθητήρες που θα εμποδίζουν την επίσκεψη σε συγκεκριμένες ιστοσελίδες με συγκεκριμένα θέματα (παιγνίδια που προκαλούν εθισμό, σελίδες σεξουαλικού περιεχομένου κ.α). Αν οι γονείς δεν είναι γνώστες, τότε υπάρχουν ειδικοί που μπορούν σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα να προγραμματίσουν τον υπολογιστή.

Εξαρτάται από τους γονείς το πόση ώρα δικαιούνται τα παιδιά να περνούν στο διαδίκτυο αλλά και το ποιες ιστοσελίδες επισκέπτονται. Επειδή κάθε φορά που κοιτάζουν τι κάνει το παιδί βλέπουν μια σελίδα εγκυκλοπαίδειας ή μια εργασία στην word δεν σημαίνει ότι το κάνουν απαραίτητα εκείνο. Μπορούν κάλλιστα να μιλούν με ένα άτομο ή να κοιτάζουν απαγορευμένες από τους γονείς ιστοσελίδες.

Όπως σε κάθε εξάρτηση, η πρόληψη είναι καλύτερη από την θεραπεία. Αν ένα παιδί προτιμά να μιλά με άγνωστους αντί με τους γονείς, αυτό λέει πολλά. Αν πάλι προτιμά να κάθεται μόνο με τις ώρες και να παίζει ή να «σερφάρει» και αποφεύγει συστηματικά να περνά ώρα με την οικογένεια, μπορεί να δικαιολογηθεί σαν εφηβεία ή σαν περιέργεια αλλά και πάλι λέει πολλά. Τα παιδιά που «χάνονται» στο διαδίκτυο είναι συνήθως παιδιά με χαρακτηριστικά μελαγχολίας και χαμηλής αυτοπεποίθησης. Οι γονείς πρέπει να δίνουν σημασία στα παιδιά τους και στην έκφραση των συναισθημάτων τους αλλά και να περνούν ώρα μαζί τους τόσο όσο να καταλαβαίνουν αν το παιδί δεν είναι καλά ή περνά δύσκολες στιγμές. Στα αρχικά στάδια πρέπει οι γονείς να αφιερώσουν ένα ή δύο απογεύματα την εβδομάδα για να κάνουν κάτι μαζί με το παιδί εκτός του σπιτιού. Επίσης πρέπει να ενθαρρύνουν το παιδί να κάνει παρέα και δραστηριότητες με την παρέα μια φορά την βδομάδα ενώ όπως για το κάθε τι η γυμναστική και τα σπορ αποτελούν μια από τις καλύτερες θεραπείες.

Δεν είναι λύση η απαγόρευση
Υπάρχουν τρόποι με τους οποίους οι γονείς μπορούν να ενημερώνονται για τις κινήσεις των παιδιών στο διαδίκτυο, για τη συχνότητα με την οποία επισκέπτονται συγκεκριμένες σελίδες, ακόμα και για τις λέξεις-κλειδιά που ψάχνει στον διαδικτυακό χώρο. Στην περίπτωση που οι γονείς δεν έχουν γνώσεις υπολογιστή, υπάρχουν αρκετές εταιρείες οι οποίες μπορούν να τους ενημερώσουν. Τα τελευταία περιστατικά με την σεξουαλική παρενόχληση ανηλίκων είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου. Τα παιδιά είναι εκτεθειμένα σε πολύ σοβαρούς κινδύνους μπροστά από ένα υπολογιστή ο οποίος είναι η πόρτα μέσω της οποίας ταξιδεύουν ανεξέλεγκτα σε όλο τον κόσμο. Είναι κρίμα να υπάρχει άγχος για κάθε φορά που θα βγει το παιδί με τους με συμμαθητές για το που θα πάνε και με ποιους ενώ από το ίδιο το δωμάτιο τους σε ώρες ανυποψίαστες μπορούν να συμβαίνουν τα χειρότερα.

Σίγουρα ο τρόπος δεν είναι η απαγόρευση της χρήσης του υπολογιστή αφού μπορεί να έχει πρόσβαση στο διαδίκτυο από τον υπολογιστή του σχολείου, των φίλων, των ίντερνετ καφέ ακόμη και από το κινητό. Ο γονιός πρέπει πρώτα να καταλάβει τι είναι αυτό που λείπει από το παιδί του και τι είναι αυτό που βρίσκει στο διαδίκτυο. Η επικοινωνία ανάμεσα σε γονείς και παιδιά είναι το απαραίτητο συστατικό για πρόληψη από όλα σχεδόν τα προβλήματα της εφηβείας. Το σχολείο και οι σύμβουλοι των σχολείων παίζουν επίσης σημαντικό κομμάτι στην στήριξη του παιδιού. Σε σοβαρές περιπτώσεις επιβάλλεται η ψυχοθεραπευτική αντιμετώπιση του προβλήματος.

Τα συμπτώματα του εθισμού
Οι γονείς μπορούν να ελέγξουν τα πιο κάτω για να κατανοήσουν αν το παιδί τους έχει εθιστεί:

  • Αν σπάζει συχνά τα ωράρια που επιτρέπεται να χρησιμοποιεί το διαδίκτυο για μελέτη κλπ
  • Αν προτιμά να περνά ώρα στο διαδίκτυο αντί με την υπόλοιπη οικογένεια
  • Αν κοιτάζει emails του πριν κάνει οτιδήποτε άλλο
  • Αν έχει απομονωθεί
  • Αν θυμώνει ή ενοχλείται όταν του μιλούν ενώ είναι στο διαδίκτυο


Οι κίνδυνοι
Εκτός από την εξάρτηση στο διαδίκτυο υπάρχει και το μεγάλο κεφάλαιο κίνδυνοι τόσο των ανηλίκων όσο και των ενηλίκων από επιτήδειους και από άτομα με ψυχιατρικές διαταραχές. Το θέμα αυτό θα αναλυθεί σε μελλοντικό άρθρο στην «Φωνή της Λεμεσού». Το σημαντικότερο είναι να επικοινωνούν οι γονείς με τα παιδιά τους και να ξέρουν ποιοι είναι οι φυσικοί και ποιοι οι διαδικτυακοί φίλοι των παιδιών τους. Το σχόλιο των γονέων «μα δεν μου μιλά το παιδί μου» δεν αποτελεί δικαιολογία και είναι ευθύνη να διερευνήσουν όλους τους πιθανούς τρόπους επικοινωνίας μέχρι την εξεύρεση του καταλληλότερου. Εκτός της επικοινωνίας με τα παιδιά, οι γονείς πρέπει να έχουν μια τυπική έστω επικοινωνία με τους γονείς των τριών τουλάχιστον βασικών φίλων των παιδιών τους για ανταλλαγή απόψεων και πληροφοριών.




Αναζήτηση