Ναρκισσιστική προσωπικότητα και σχέσεις

narkisistiki diataraxi prosopikotitas

Χαρακτηριστικά και συμπεριφορά του νάρκισσου

Όλοι κάποια στιγμή στη ζωή μας έχουμε έρθει αντιμέτωποι ή έχουμε σχετιστεί με έναν νάρκισσο, έναν άνθρωπο που κατά βάση επενδύει στην εικόνα παρά στην ουσία, τόσο όσον αφορά τον ίδιο όσο και τον κόσμο που τον περιβάλλει.

Εγωπαθής και αλαζόνας, διακατέχεται από αισθήματα μεγαλείου, υπέρμετρης σημαντικότητας του εαυτού και μια πεποίθηση πως ισχύουν διαφορετικοί κανόνες για τον ίδιο και διαφορετικοί για τους άλλους.

Ο μύθος αναφέρει πως ο Νάρκισσος ερωτεύτηκε την αντανάκλαση του στα νερά μιας λίμνης γεγονός που τελικά του κόστισε τη ζωή. Σε μια υπεραπλούστευση αυτός είναι και ο ναρκισσιστής, ο έρωτας για τον εαυτό του καταλήγει να έχει καταστροφικές συνέπειες για τον ίδιο και τους γύρω του.

Ως καταγεγραμμένη διαταραχή της προσωπικότητα στα εγχειρίδια ψυχοπαθολογίας, ο ναρκισσισμός περιγράφει ανθρώπους ανώριμους, με έλλειψη ενσυναίσθησης, χειριστικούς, που αδυνατούν να αναγνωρίσουν τα λάθη τους και δεν επιδεικνύουν ειλικρινή μεταμέλεια. Ακόμα και αν «στριμωχτούν στη γωνία», θα μπουν στο ρόλο του θύματος και οποιαδήποτε προσωπική ευθύνη θα μετατοπιστεί σε κάποιον άλλον. Έχουν απόλυτη ανάγκη από θαυμασμό και επιβεβαίωση ενώ αναλώνονται συχνά μέσα σε φανταστικά σενάρια επιτυχίας, ιδανικού έρωτα, δύναμης ή ομορφιάς. Επιδιώκουν να σχετίζονται με ανθρώπους υψηλού επιπέδου αφού μόνο αυτοί μπορούν να τους καταλάβουν και επειδή αυτό συνηγορεί στη δημιουργία της «τέλειας» εικόνας.

Βέβαια θα πρέπει να τονίσουμε πως είναι άτομα ιδιαίτερα γοητευτικά, με κεραίες εκπαιδευμένες να «πιάνουν» ακριβώς αυτό που ο απέναντι θέλει να δει. Επομένως κάθε φορά φορούν το κατάλληλο προσωπείο, υπερτονίζουν τα προσόντα και τα επιτεύγματα τους προκειμένου να σαγηνεύσουν τον περίγυρό τους. Γεγονός μάλλον παράδοξο είναι πως οι ναρκισσιστές είναι εξαιρετικά ευαίσθητοι στην αρνητική κριτική και την απόρριψη, που καταρρακώνει την εύθραυστη αυτοεκτίμησή τους, τους προκαλεί θλίψη ή οργή. Πώς ένας άνθρωπος με βαθύτατα ερωτικά αισθήματα απέναντι στον εαυτό γίνεται να έχει τόσο εύθραυστη αυτοεκτίμηση; Μα φυσικά ο έρωτας δεν είναι απέναντι στον εαυτό αλλά απέναντι στην πλαστή τέλεια εικόνα που ο ίδιος έχει δημιουργήσει. Ο βαθύτερος φόβος τους είναι πως κάποια στιγμή το προσωπείο θα πέσει και θα αποκαλυφθεί ο πραγματικός τους εαυτός…

Οι νάρκισσοι έχουν συνήθως ρηχές και πρόσκαιρες διαπροσωπικές σχέσεις αφού δυσκολεύονται να επενδύσουν συναισθηματικά στους άλλους.

Οι σχέσεις τους περιγράφονται από χειραγώγηση και εκμετάλλευση αφού οι άλλοι είναι απλά το μέσο για να πετύχουν το σκοπό τους. Η έλλειψη ενσυναίσθησης δεν τους επιτρέπει να αναγνωρίσουν τα θέλω των άλλων αλλά ούτε και να κατανοήσουν πότε κανείς πληγώνεται μέσα από τη δική τους συμπεριφορά. Ανώριμα εμπλέκονται σε ευκαιριακές σχέσεις και απιστούν προκειμένου να τονώσουν την αυτοπεποίθησή τους.

Η αδυναμία τους να αναγνωρίσουν λάθη και προσωπική ευθύνη προκαλούν σημαντικά προβλήματα στη σχέση, ενώ η συμπεριφορά κακομαθημένου παιδιού κουράζει το σύντροφο. Έχουν την τάση να ενοχοποιούν τους άλλους και να τους καθιστούν υπευθύνους για κάθε δική τους προβληματική συμπεριφορά.

Η αιτιολογία της διαταραχής φτάνει στη παιδική ηλικία και την αλληλεπίδραση με τους γονείς, ιδιαίτερα τη μητέρα. Η έλλειψη ενσυναίσθησης από πλευράς της και η απορριπτική στάση απέναντι στο παιδί φαίνεται να ενοχοποιούνται μέσα από ερευνητικά δεδομένα. Τα άτομα αυτά δύσκολα αναζητούν θεραπευτική βοήθεια αφού το πρόβλημα δεν γίνεται αντιληπτό από τους ίδιους αλλά μέσα από τις σχέσεις τους με τους άλλους ανθρώπους. Η αναγνώριση και μόνο πως η συμπεριφορά τους είναι δυσλειτουργική αποτελεί τεράστιο βήμα πως τη σωστή διαχείριση του προβλήματος.

Και επειδή η διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στο φυσιολογικό και το παθολογικό είναι συχνά δυσδιάκριτη, θα πρέπει να αναγνωρίσουμε πως οι περισσότεροι από εμάς συχνά υπερεκτιμάμε τις ικανότητές μας, βάζουμε τον εαυτό μας πριν από τους άλλους, υπερτονίζουμε τα προσόντα μας ή βγάζουμε προς τα έξω μια όχι και τόσο αληθινή εκδοχή του εαυτού μας. Σε ένα ραντεβού, σε μια επαγγελματική συνάντηση, σε μια κοινωνική εκδήλωση, προσπαθούμε να γίνουμε αρεστοί, βγάζουμε προς τα έξω τη καλύτερη δυνατή εικόνα μας. Και ζούμε σε μια κοινωνία όπου η εικόνα μετράει… πολύ!

Σε «μικρές δόσεις» ο ναρκισσισμός μπορεί να λειτουργήσει θετικά, να μας βοηθήσει να αναγνωρίσουμε τα θέλω μας, να κυνηγήσουμε στόχους και φιλοδοξίες.

Δωρεάν Συμβουλευτική Γραμμή Σεξουαλικής Υγείας
Δευτέρα-Παρασκευή 12.00-16.00
Τηλέφωνο 77.77.28.77

Ιατρικό Κέντρο Σεξουαλικής Υγείας Θάνου Ασκητή
Αθαλάσσας 62, Στρόβολος, Λευκωσία
Τηλ.: 22459555, 22459556 Fax: 22777197
www.askitis-cy.com

*Δρ Θάνος Ε. Ασκητής Νευρολόγος – Ψυχίατρος Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών Πρόεδρος Ινστιτούτου Ψυχικής και Σεξουαλικής Υγείας
*Θέκλα Βασιλείου Ψυχολόγος Ιατρικό Κέντρο Σεξουαλικής Υγείας Θάνου Ασκητή


Αναζήτηση