Ο έφηβος μπροστά στο διαζύγιο



teenager_depressed

Ποικίλες οι αντιδράσεις

Η γονεϊκή αγάπη είναι σπουδαίο εργαλείο για τη συναισθηματική ωρίμανση του εφήβου, αφού μαθαίνει να εκφράζει τα δικά του συναισθήματα και να αντιλαμβάνεται την αξία της συντροφικότητας, βιώνοντας την καλύτερη εικόνα που θα αναζητήσει αύριο στη δική του ζωή μέσα από ένα σύντροφο.

Η εφηβεία είναι ίσως η σημαντικότερη περίοδος της ανθρώπινης έκφρασης. Εκφράζει τοπέρασμα στην αυτονομία, την ανατολή της ωριμότητας, την προετοιμασία του αύριο, την ανάγκη της τελικής επιλογής του εαυτού μου στο «ποιος είμαι», την αναζήτηση του «υπάρχω» και του σκοπού της ζωής.

Οι σωματικές μεταβολές σηματοδοτούν τη σεξουαλική αφύπνιση, με τον αυνανισμό σαν κυρίαρχο στάδιο ηδονικής αναζήτησης του οργασμού, τις φαντασιώσεις που επενδύουν τις σεξουαλικές διεγέρσεις των εφήβων και την προετοιμασία για την «πρώτη φορά».

Η στάση και συμπεριφορά των γονιών μεταξύ τους αποτελούν μία σημαντική παράμετρο στη διαμόρφωσης της σεξουαλικότητας του εφήβου. Ο έφηβος βιώνει την αλληλοκατανόηση, την εκτίμηση, το σεβασμό, την τρυφερότητα, το ενδιαφέρον και κυρίως τη στοργή που προσφέρει ο ένας στον άλλο μέσα από τη λεκτική και εξωλεκτική επικοινωνία. Δηλαδή, βλέπει, αντιλαμβάνεται και αισθάνεται ότι ο ένας γονιός αγαπάει τον άλλο, ότι ο ένας χρειάζεται τον άλλο, ενώ ουσιαστικά χαίρεται μέσα από τη ζεστή εικόνα που εισπράττουν οι δύο γονείς του και σύντροφοι μεταξύ τους, εξασφαλίζοντάς του την καλύτερη συναισθηματική κάλυψη και ασφάλεια.

Η γονεϊκή αγάπη είναι ένα σπουδαίο εργαλείο για τη συναισθηματική ωρίμανση του εφήβου, ώστε έτσι μαθαίνει να εκφράζει τα δικά του συναισθήματα και να αντιλαμβάνεται την αξία της συντροφικότητας, βιώνοντας την καλύτερη εικόνα που θα αναζητήσει αύριο στη δική του ζωή μέσα από ένα σύντροφο.

Η λέξη «διαζύγιο» είναι αρκετά οικεία τα τελευταία χρόνια στην ελληνική κοινωνία. Όλο και περισσότεροι άνθρωποι συνειδητοποιούν ότι ο γάμος τους έχει ημερομηνία λήξης. Γεγονός αδιαμφισβήτητο είναι ότι ο σύγχρονος άνθρωπος χωρίζει πιο εύκολα σήμερα από το χτες και ότι τα δύο φύλα έχουν μικρότερη ανοχή στη μεταξύ τους σχέση.

Πράγματι η εφηβεία είναι η ηλικία των παιδιών που δέχεται σε μεγαλύτερο ποσοστό το γονεϊκό διαζύγιο. Η σεξουαλικότητα του εφήβου και η μελλοντική σεξουαλική του ζωή συνδέονται άμεσα με την ψυχική και συναισθηματική του ισορροπία. Ο χωρισμός των γονιών μπορεί να επιδράσει αρνητικά στην ψυχική υγεία του εφήβου, όταν γίνεται κάτω από αρνητικές και έντονα φορτισμένες συνθήκες. Επιπλέον, αλλαγές στο περιβάλλον του, που ενδεχομένως συνοδεύουν ένα διαζύγιο, μπορεί να του προκαλέσουν έντονα συναισθήματα ανασφάλειας και μελαγχολίας.

Οι αντιδράσεις του ποικίλουν σε ένα φάσμα που περιλαμβάνει: έντονη στενοχώρια και θλίψη, απόσυρση, φόβο, άγχος, θυμό, εκδηλώσεις θρήνου, πτώση της σχολικής τους επίδοσης, αλλαγές στη συμπεριφορά τους στο σχολείο, επιθετικότητα, αισθήματα απόρριψης, σκέψεις ενοχοποίησης του εαυτού τους, φαντασιώσεις για συμφιλίωση των γονιών, ντροπή και εσωτερικές συγκρούσεις για τους δύο γονείς τους που δεν είναι πια μαζί ως σύντροφοι.

Στα πλαίσια αυτά ο έφηβος μπορεί να καταφύγει στον αυνανισμό καταναγκαστικά και όχι στα πλαίσια της έκφρασης και αναζήτησης της σεξουαλικότητάς του. Όταν ο αυνανισμός απαντά στο άγχος και το συναισθηματικό κενό του εφήβου, ή σε ένα διαταραγμένο οικογενειακό περιβάλλον, τότε ο αυνανισμός συνδέεται με ψυχοπαθολογία. Κάτι τέτοιο δεν θα πρέπει να συγχέεται με τον αυνανισμό γενικότερα στο ηλικιακό αυτό στάδιο, αφού είναι αλήθεια ότι η ηλικία που εκφράζει τον αυνανισμό είναι η εφηβεία και κάτι τέτοιο θεωρείται μία απόλυτα φυσιολογική συμπεριφορά.

Επιπλέον, η έλλειψη συναισθηματικής εγγύτητας από την οικογένεια, όπως και η απουσία της γονεϊκής στοργής και αγάπης, είναι δυνατό να οδηγήσουν κατά την ενήλικη ζωή σε καταθλιπτικές συναισθηματικές καταστάσεις ή/και διαταραχές, σε σεξουαλικές συμπεριφορές παραφιλικού χαρακτήρα ή σε ανάπτυξη παραφιλιών (σεξουαλικές παρεκκλίσεις) καθώς και σε παραβατικές συμπεριφορές.

Σε περιπτώσεις διαζυγίου είναι χρήσιμο οι γονείς να κατανοούν τις ψυχολογικές ανάγκες του παιδιού τους και να ενισχύουν το θετικό συναισθηματικό δεσμό με τον άλλο γονιό. Είναι σημαντικό να αποφεύγονται κατηγορίες του ενός γονιού προς τον άλλο ενώπιον του παιδιού, καθώς λαμβάνει αρνητικά μηνύματα που αφορούν στα γονεϊκά πρότυπα και στις διαφυλικές του σχέσεις.

Είναι απαραίτητο, όταν δύο άνθρωποι χωρίζουν, να θυμούνται ότι δεν παύουν να παραμένουν γονείς και ότι η ζωή με το παιδί τους δεν σταματά με το διαζύγιο. Οι καλές σχέσεις και η ποιοτική επικοινωνία των παιδιών με τους γονείς, καθώς και η κοινή στάση και συμμαχία των γονιών στην διαπαιδαγώγηση των παιδιών τους είναι σημαντικοί παράγοντες για τη θετική προσαρμογή των εφήβων στο διαζύγιο.

> Ο Θάνος Ασκητής είναι Νευρολόγος – ψυχίατρος, Διδάκτωρ ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών, Πρόεδρος Ινστιτούτου Ψυχικής και Σεξουαλικής Υγείας.
> Η Χριστίνα Χουσιάδα είναι Ψυχολόγος στο Ινστιτούτο Ψυχικής και Σεξουαλικής Υγείας.


Αναζήτηση