Τουρκοκυπριακές ενορίες της Λεμεσού ΙΙ

tourkokypriakes-enories-ii

Νέο Τζαμί και Αρναούτ

Το Νέο Τζαμί που βρίσκεται στο δυτικό άκρο της οδού Αγκύρας, δίπλα από τον ποταμό Γαρύλλη, κτίστηκε το 1825, από τον Οθωμανό Χατζή Ιμπραήμ Αγά, που λεγόταν επίσης και Κοπρουλού.

Λόγω αυτής της δωρεάς ο παράλληλος δρόμος με το Γαρύλλη που είναι κάθετος στη οδό Αγκύρας πήρε το όνομα του.

Σ' όσον αφορά την ενορία του Νέου Τζαμιού, ανατολικά φθάνει σχεδόν μέχρι την οδό Ελευθερίας, χαμηλότερα στην οδό Ειρήνης, Ζικ-Ζακ, φθάνοντας στο Τζαμί Κεπίρ, νότια μέχρι το παλιό λιμάνι την οδό Αγίας Θέκλας, την οδό Κοπρουλουζατέ, την οδό Τζελάλ Μπαγιάρ που συνεχίζει μέχρι την Φραγκλίνου Ρούσβελτ. Το βόρειο σύνορο της ενορίας είναι η οδός Μπαγιαζίτ και μέρος της οδού Γιλτίζ.

Είναι η μεγαλύτερη ενορία της τουρκοκυπριακής συνοικίας θεωρούμενη το κέντρο της όπου εγίνοντο οι περισσότερες δραστηριότητες, εμπορικές, οικονομικές, εκπαιδευτικές από την εποχή όπου ήλθαν οι Οθωμανοί στην Κύπρο το 1570. Οι οδοί Αγκύρας, Γκαζί Πασά, Ισμέτ Πασά εχαρακτηρίζοντο σαν οι πιο εμπορικοί. Υπήρχαν τα περισσότερα μαγαζιά, εργαστήρια, βιοτεχνίες κ.λ.π. Στην οδό Αγκύρας υπήρχαν μαγαζιά πώλησης υφασμάτων, χαλιών, χρυσαφικών, εργαστήρια παρασκευής χαλβά, εκμέκ καντείφ κλπ. Εμπορικά καταστήματα και μπακάλικα υπήρχαν στην Ισμέτ Πασά και Γκαζί Πασά, όπως επίσης ξυλουργικά εργαστήρια και επιπλοποιεία. Στην Ισμέτ Πασά ευρίσκεται η εκκλησία του Αγίου Μάμα που με τη βοήθεια του Θεού άντεξε και παρέμεινε ανέπαφη σε πολύ δύσκολους καιρούς.

Στην περιοχή του κάστρου στην οδό Τσιανά Καλέ, Ειρήνης και Ριχάρδου και Βερεγγάριας, όπως επίσης στην Κουνναπιά λειτουργούσαν σπουδαία μεζετζιήδικα εστιατόρια. Στην ίδια ενορία ευρίσκεται το Τζαμί Κεπίρ (μεγάλο τζαμί) μεταξύ της πλατείας Μικρού Παντοπουλείου και της οδού Ζικ-Ζακ. Είναι το πρώτο και αρχαιότερο τζαμί μετά την έλευση των Τούρκων και κτίστηκε πάνω σε καθολική εκκλησία το 1570. Στην οδό Αγκύρας ευρίσκετο και το τουρκικό λύκειο, όπως επίσης τράπεζα, συνεργατικό ταμιευτήριο, ταχυδρομείο κλπ. Βέβαια σ’ αυτές τις οδούς υπήρχαν κατοικίες και αρχοντικά όπου διέμεναν οι Οθωμανοί παλαιότερα και αργότερα οι τουρκοκύπριοι που ξεχώριζαν οικονομικά και κοινωνικά. Μερικά απ’ αυτά τα οικοδομήματα διατηρούνται ως σήμερα.

Η ενορία Αρναούτ επικεντρώνεται βασικά γύρω από το τζαμί Αρναούτ, που βρίσκεται στην οδό Μετζήτ, δίπλα από το κτίριο που είναι σήμερα οι υπηρεσίες διαχείρισης τουρκουπριακών περιουσιών. Αυτό το κτήριο με τη πολύ μεγάλη αυλή, κτίστηκε το 1953 και ονομαζόταν Σπίτι του Λαού (Halkevi). Η χρήση του ήταν για γαμήλιες δεξιώσεις, πολιτιστικές εκδηλώσεις, και άλλες τελετές. Από το 1963 άρχισε να χρησιμοποιείται σαν νοσοκομείο, μέχρι το 1974, εφαρμόζοντας τις διαχωριστικές προσπάθειες του Ντενκτάς.

Το Τζαμί Αρναούτ και η ενορία Αρναούτ πήραν το όνομα τους ένεκα της σημαντικής παρουσίας Αλβανών που τους έφεραν οι Οθωμανοί τον 19ον αιώνα. Αρναούτ (Arnavut) στα τούρκικα σημαίνει αλβανός. Αρκετοί ελληνοκύπριοι λαθεμένα ή επειδή επεκράτησε αυτός ο εύκολος όρος Αρναούτ ονόμαζαν ολόκληρη την τουρκοκυπριακή συνοικία σαν Αρναουδκιά.

Η ενορία Αρναούτ αρχίζει ανατολικά από τον ποταμό Γαρύλλη, νότια από μέρος της οδού Γιλτίζ και της οδού Μπογιαζίτ, ανατολικά από την οδό Τζελάλ Μπαγιάρ και της οδού Μισιαούλη και Καβάζογλου και δυτικά μέχρι σχεδόν την οδό Παλαιπάφου. Βόρεια τελειώνει μέχρι σχεδόν την οδό Κομφούκιου. Στην ενορία αυτή ήταν ο τσαντηρομαχαλλάς και οι παράγκες των αθiγγάνων της Λεμεσού, δίπλα από το ποταμό Γαρύλλη. Η ενορία Αρναούτ εκτός από οικιστική, υπήρχαν βιοτεχνίες και εργαστήρια όπως ξυλουργεία, μηχανουργεία, καθώς επίσης καφενεία και αθλητικοί σύλλογοι κυρίως στην οδό Γιλτίζ. Στην οδό Μετζίτ στη νότια πλευρά της οδού Γιλτίζ λειτουργούσε ο χειμερινός κινηματογράφος Ταξίμ.

Ενορία Κεσσουγλουδκιών
Η ενορία αυτή ήταν στο κέντρο της Λεμεσού, όπου είναι σήμερα η Πλατεία Ηρώων. Οι κάτοικοι μετακόμισαν προς την κυρίως τουρκοκυπριακή συνοικία το 1960, ανταλλάσσοντας τις περιουσίες τους με ελληνοκύπριους που κατοικούσαν ή ήσαν πλησίον σε ισχυρές τουρκοκυπριακές περιοχές.

Ενορία Τσιφλικουδιών
Η ενορία των Τσιφλικουδιών που από τους πρώτους χρόνους της παρουσίας των Οθωμανών στην Κύπρο ήταν αποκλειστικά οθωμανική και αργότερα τουρκοκυπριακή, στην πορεία του χρόνου κατάντησε να είναι μικτή με πλειοψηφική παρουσία των ελληνοκυπρίων. Παρέμεινε όμως επισήμως και μετά το 1963 σαν τουρκοκυπριακή ενορία με κοινοτάρχη (μουχτάρη) τουρκοκύπριο, αλλά και κοινοτάρχη ελληνοκύπριο. Βέβαια τελικώς και μέχρι το 1974 ο εν ενεργεία κοινοτάρχης και για τις δύο κοινότητες ήταν ο ελληνοκύπριος Νεόφυτος Καθητζιώτης.

Η ενορία, ανατολικά ξεκινούσε από την ΚΕΟ, την οδό Τζελάλ Μπαγιάρ, την οδό Πάφου (Μισιαούλη Καβάζογλου) στα βόρεια, την θάλασσα στα νότια και δυτικά μέχρι το Ζακάκι.

Στην δυτική πλευρά του δρόμου Τζελάλ Μπαγιάρ και νότια της οδού Μισιαούλη και Καβάζογλου, λειτουργούσε τούρκικο δημοτικό σχολείο και αργότερα γυμνάσιο και λύκειο. Το σημερινό λύκειο Αγίου Αντωνίου.


ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ


Αναζήτηση στη "Φ"


| |

Ακολουθήστε τη "Φ" στα social media