Τουρκοκυπριακές ενορίες της Λεμεσού ΙΙΙ

ayandon

Ενορία Αγίου Αντωνίου (Ayandon)

Η ενορία Αγίου Αντωνίου ξεκίνησε με την έλευση των Οθωμανών το 1570 σαν τουρκική και στο πέρασμα των χρόνων έγινε μικτή, όπου τελικά οι ελληνοκύπριοι επεκράτησαν των τουρκοκυπρίων σε αριθμούς οικογενειών.

Συγκεκριμένα προτού φθάσουμε στην δεκαετία του 1950, όπου όλα κυλούσαν ομαλά και δεν υπήρχε αβεβαιότητα στο θέμα κατοικία, υπήρχαν 42 ελληνοκυπριακές οικογένειες και 16 τουρκοκυπριακές. Όμως το 1950 με την απαλλοτρίωση των περιουσιών τους για να αρχίσουν τα έργα του νέου λιμανιού, (που δεν έγιναν τελικά τότε) οι αριθμοί των οικογενειών άρχισαν να μειώνονται. Επίσης με την έναρξη του αγώνα της ΕΟΚΑ το 1955 άρχισαν να διαταράσσονται οι άριστες σχέσεις που υπήρχαν μεταξύ των κατοίκων του Αγίου Αντωνίου, με προτροπές του Ντενκτάς και τη συμβολή των εγγλέζων.

Λόγω αυτής της κατάστασης και του φόβου που άρχισε να δημιουργείται στους ελληνοκύπριους, λόγω και της γειτνίασης της ενοράς του Αγίου Αντωνίου με την κυρίως τουρκοκυπριακή ενορία του Τζαμί Τζετίτ, άρχισαν να εγκαταλείπουν τα σπίτια τους από το 1956 και μετά, τα οποία καταλάμβαναν τουρκοκυπριακές οικογένειες παρά το ότι είχαν δοθεί αποζημιώσεις από την απαλλοτρίωση. Μάλιστα οι πόρτες της εκκλησίας του Αγίου Αντωνίου χρειάστηκε να θωρακιστούν με σιδηρολαμαρίνες για να αποφευχθεί εμπρησμός. Το παρεκκλήσι του Αγίου Γεωργίου του Φτωχού που ήταν σε στενοσόκακο στο τέλος της ενορίας προς τη θάλασσα, δεν το πείραξαν. Θυμάμαι όμως ότι προκάλεσαν χαρακιές πάνω στην εικόνα του Αγίου. Το παρεκκλησάκι αυτό παραμένει μέχρι σήμερα στην ακάλυπτη έκταση της ενορίας του Αγίου Αντωνίου. Συνεχίζει να παραμένει εκεί παρά τις εντατικές εργασίες που γίνονται για την δημιουργία της Μαρίνας Λεμεσού.

Η ενορία του Αγίου Αντωνίου, άρχιζε από τη δυτική και νότια πλευρά της ομώνυμης εκκλησίας. Νότια έφθανε μέχρι τη θάλασσα και δυτικά μέχρι τις εγκαταστάσεις των Δημοσίων Έργων. Ανατολικά ακολουθούσε τη δυτική πλευρά του Γαρύλλη ποταμού, φθάνοντας μέχρι τη θάλασσα. Ήταν μια περιοχή με ευτυχισμένους κατοίκους ελληνοκύπριους και τουρκοκύπριους. Οι υπεράριθμοι ελληνοκύπριοι επηρέασαν στο να μάθουν ελληνικά οι τουρκοκύπριοι παρά αυτοί τούρκικα. Το οικονομικό επίπεδο των ενοριτών δεν ήταν άσχημο. Άλλοι δούλευαν στο λιμάνι αχθοφόροι, άλλοι υπάλληλοι στο τελωνείο, κάποιοι στο δημοτικό σφαγείο που λειτουργούσε την τότε εποχή και βρισκόταν περίπου εκεί που είναι σήμερα το εργοστάσιο της ΛΟΕΛ.

Υπήρχαν περιβόλια όπου καλλιεργούσαν εκλεκτά λαχανικά και οπωροφόρα δένδρα (ροδιές, χρυσομηλιές, συκιές, φοινικιές κ.λ.π). Η άρδευση γινόταν με νερό από τους λάκκους με αλακάτι που το γύριζαν γαϊδούρια. Μάλιστα αυτό το νερό το έπαιρναν και στα νοικοκυριά τους με κούζες και σίκλες, για οικιακή χρήση και για πόσιμο. Άλλες ενασχολήσεις των κατοίκων ήταν η παραγωγή υφαντών με βούφες, όπου παρήγαγαν σεντόνια, πετσέτες ιδίως την περίοδο του Β’ παγκόσμιου πολέμου. Ξακουστή η Μερκέμ Χανούμ, που μάθαινε και σε άλλες την υφαντική τέχνη, ελληνοκύπριες και τουρκοκύπριες. Οι ράπτριες της ενορίας ήταν επίσης ξακουστές, όπως η Δέσποινα που διέμενε απέναντι από την εκκλησία και η Σαφιγιέ.

Στην ενορία του Αγίου Αντωνίου λειτούργησε και πρωτοπόρος βιοτεχνία παραγωγής αναψυκτικών. Μεταξύ των άλλων, ο Ιορδάνης ο γνωστός Μπολσεβίκος κατασκεύαζε και γκαζόζες, και διάνεμε στα καφενεία με γαϊδούρι. Στην άκρη της ενορίας πάνω στη παραλία λειτουργούσαν καφενεία και ταβέρνες, όπως του Ταμανή, του Νικολεττή και του Γιαννή.

Στην νότια πλευρά της εκκλησίας πάνω στην όχθη του Γαρύλλη βρισκόταν το γνωστό καφενείο του Χρίστου Φαντομά με σύζυγο την Ολυμπία. Σ’ αυτό, τελειόφοιτος μαθητής σύχναζε ο Δάσκαλος Κωστής Κολώτας. Πήγαινε εκεί για να παίζει τάβλι με τον ανυποψίαστο τότε αδελφό της αργότερα συζύγου του Νανάς, Αντώνη Φαντομά. Το ειδύλλιο πέτυχε και βρέθηκαν και οι δύο στην Αθήνα σπουδάζοντας ελληνική φιλολογία.

Η εκκλησία, που κτίστηκε το 1870 κάλυπτε τις θρησκευτικές ανάγκες των κατοίκων, πρώτα της ομώνυμης ενορίας και της ενορίας των Τσιφλικουδιών και αργότερα και των κατοίκων της αναπτυσσόμενης ενορίας του Αγίου Ιωάννου. Για αρκετά χρόνια υπηρέτησε την εκκλησία Αγίου Αντωνίου ένας πολύ δυναμικός ιερέας ο παπάΠέφκος που είχε βοηθό τον Διάκονο Ιεροδιακόνου. Ψάλτες σπουδαίοι ήσαν ο Λεωνίδας Μαρνέρος και ο Κώστας (κουρέας). Υπηρετούσε τον ναό μέχρι το τέλος της ζωής του ο νεωκόρος Αριστόδημος. Σε μας τους μικρούς, τότε, άφησαν τις καλύτερες εκκλησιαστικές, θρησκευτικές αναμνήσεις συμμετέχοντας σαν βοηθοί σ’ όλες τις υπηρεσίες. Πέρασαν απ’ αυτή την εκκλησία γενεές χριστιανών και μάλιστα αρκετοί επώνυμοι και σπουδαίοι συμπολίτες μας.


ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ


Αναζήτηση στη "Φ"


| |

Ακολουθήστε τη "Φ" στα social media